Działy medycyny, w których lasery znalazły zastosowanie to dermatologia, laryngologia, okulistyka, chirurgią, stomatologia, urologia, ortopedia, neurochirurgia i ginekologia.

Główne zalety laserów to hemostatyczność, sterylność, mała inwazyjność, krótszy czas leczenia oraz możliwość zabiegów w trudno dostępnych obszarach. Lasery mają jednak również wady. Podstawowe niedogodności wynikające ze stosowania lasera polegają na konieczności specjalnego przeszkolenia. Jednak z reguły firmy oferujące tego typu urządzenia organizują szkolenia personelu, które kończą się nadaniem odpowiednich certyfikatów. Inny potencjalny problem to niebezpieczeństwo pożaru, porażenia prądem i ekspozycji na promieniowanie laserowe. Z tego też powodu należy zwracać baczną uwagę na to, czy urządzenia spełniają wymagane standardy i mają zezwolenia dopuszczające je do sprzedaży i użytkowania. Przed ekspozycją na promieniowanie chronią lekarza specjalistyczne okulary. Kolejną, niezmiernie ważną niedogodnością jest wysoki koszt zakupu. Jednak jedną z tendencji rozwojowych technik laserowych prócz optymalizacji parametrów technicznych jest obniżanie ceny urządzeń.

Parametry techniczne

Podstawowym parametrem technicznym w medycznym zastosowaniu laserów jest podział uwzględniający ich moc wyjściową. Wyróżniamy lasery wysokoenergetyczne, tzw. chirurgiczne, mające moc 10-100 W, lasery średnioenergetyczne mające zastosowanie w terapii fotodynamicznej, o mocy od kilku do 10 W oraz lasery niskoenerge-tyczne - biostymutacyjne, o mocy wiązki 10-100 mW.

Poszczególne rodzaje laserów różnią się także długością emitowanego światła, a tym samym absorpcja ich promieniowania w tkankach nie jest jednakowa. Różnice w absorpcji promieniowania są głównym czynnikiem określającym możliwość wykorzystania lasera w poszczególnych procedurach medycznych. Przykładowo w okulistyce wykorzystuje się lasery ekscymerowe, argonowe, jagowo-neodymowe Nd;YAG 532 nm i diodowe, w laryngologii ~ lasery na dwutlenek węgla, tzw. CO2, w urologii- holmowe, w chirurgii - CO2, diodowe, Nd:YAG 1064 nm, a w dermatologii: diodowe, aleksandrytowe, Nd:YAG 1064 nm i 532 nm oraz barwnikowe.

Możliwości wykorzystania laserów, oprócz parametrów technicznych, zależą od ich wyposażenia. Mikromanipulator umożliwia współpracę lasera z mikroskopem, skaner daje możliwość płytkiego, precyzyjnego odparowania cienkiej warstwy tkanki z zaznaczonego obszaru, lampa szczelinowa umożliwia wprowadzenie promienia lasera w oko, a zestawy końcówek pozwalają na wprowadzenie wiązki np. do nosa czy nerki. Laser z wyposażeniem stanowi tzw. system laserowy. Cena wyposażenia przewyższa często koszt samego lasera. Wyposażenie nie zawsze jest uniwersalne, tzn. nie zawsze może współpracować z każdym laserem danego rodzaju. Często stanowi unikalne rozwiązanie producenta lasera.

Polska rzeczywistość

W polskich warunkach przede wszystkim stosowane są lasery terapeutyczne (malej i średniej mocy). Ich działanie jest wykorzystywane jako niechemiczny środek przeciwzapalny i przeciwbólowy. Lekarze już od ponad dziesięciu lat mają także do czynienia z laserami dużej mocy. Ta grupa laserów jest stosowana do wywoływania precyzyjnych, niekontakto-wych, dokładnie kontrolowanych zabiegów na tkankach miękkich i twardych. Zabiegi te realizuje się poprzez procesy laserowego cięcia, odparowania, koagulacji i fotoablacji. Zabiegi wykonywane techniką laserową są niebolesne i bezkrwawe. Pacjentowi daje to komfort psychiczny, a lekarzowi - tepszą widoczność pola operacyjnego, szybsze gojenie i znikome zagrożenie powikłaniami. Rany goją się szybko, nie pozostawiając blizn.

Jednym z czołowych producentów laserów i systemów laserowych w Polsce jest Centrum Techniki Laserowej. Urządzenia CTL produkowane są zgodnie z międzynarodowymi standardami produkcji i bezpieczeństwa, tj. zgodnie z normami IEC-825, IEC-601.1. Firma jest właścicielem praw do licencji na produkcję szesnastu różnych urządzeń laserowych, ma też własne projekty wynalazcze i autorskie, eksportuje swoje wyroby do ponad piętnastu krajów, przeszkoliła ponad 10 tys. lekarzy różnych specjalności w stosowaniu laserów medycznych. Podstawową linię produktów firmy stanowią lasery dużej i małej mocy dla medycyny.

Dla każdego coś innego

Lasery medyczne małej mocy w ofercie Centrum Techniki Laserowej to m.in. laser terapeutyczny Gala-2100 (laser diodowy, ze średnią mocą promieniowania na tkance, regulowaną w zakresie 0-60 mW) do terapii wspomagającej mechanizmy przeciwzapalne, immunologiczne, regeneracyjne i analgetyczne. Jego podstawowe zastosowania to: reumatologia, traumatologia, medycyna sportowa, dermatologia oraz ginekologia. Inną propozycją jest laser terapeutyczny model CTL-1106MX (diodowy, moc regulowana w zakresie 0-200 mW lub 0-400 mW) do kompleksowej laseroterapii, mający zastosowanie w każdym gabinecie. Dwusondowy laser terapeutyczny CTL 1106MX (diodowy, sonda A: 10 diod, każda dioda o mocy 10 mW w wersji podstawowej, sonda B: moc regulowana w zakresie 0-200 mW w wersji podstawowej) może być użyty w leczeniu zarówno powierzchownie, jak i głęboko zlokalizowanych zmian chorobowych. Laser terapeutyczny CTL-1202 (diodowy, średnia moc regulowana w zakresie 0-60 mW) służy do terapii redukującej czas gojenia i przyspieszającej efekt przeciwzapalny oraz przeciwbólowy. Polecany jest przede wszystkim do terapii scho-rzeńw laryngologiii stomatologii, jednakże jest równie skuteczny przy wielu zastosowaniach w dermatologii, reumatologii, medycynie sportowej, ginekologii, urologii oraz weterynarii.

Lasery dużej mocy to laser dentystyczny CTL4401 (gazowy, na dwutlenku węgla - CO2, maksymalna moc promieniowania na tkance - wersja I wykonania do 12 W regulowana co 0.5 W, wersja II wykonana do 25W regulowana co 1W) do bezkontaktowych, bezkrwawych i super-precyzyjnych zabiegów. Laser dentystyczny YAG: Nd CTL-1503 (średnia moc promieniowania na tkance regulowana precyzyjnie z klawiatury w zakresie od 0.1 aż do 9 W) stosowany jest do zabiegów en-dodontycznych i mikrochirurgii kontaktowej. Wyposażony w lekkie, cienkie, bardzo elastyczne i łatwe w stosowaniu światłowody, pozwala na nieograniczony dostęp nie tylko do różnych zakamarków jamy ustnej, ale także do kanału zęba. Kolejne urządzenie dentystyczne to laser YAG CTL-1601 (średnia moc od 0.1 do 5 W, regulowana precyzyjnie z klawiatury) do bezkontak-towego „borowania" zębów i bezbolesnej osteotomii.

Następną grupę laserów stanowią urządzenia chirurgiczne. Laser chirurgiczny CO2 CTL-1401 (maksymalna moc - wersja I wykonania do 12 W regulowana co 0.5 W, wersja II wykonania do 25 W, regulowana co 1 W) do bezkontaktowych, aseptycznych zabiegów cięcia, waporyzacji i koagulacji, wykorzystywany jest jako bezkrwawy i aseptyczny skalpel i koagulator. Zapewnia pełną kontrolę zabiegów z czystym polem operacyjnym. Stosowany jest w dermatologii i chirurgii plastycznej, laryngologii, ginekologii i urologii, proktologii i chirurgii ogólnej oraz neurochirurgii. Laser chirurgiczny jagowo-neo dymowy CTL-1503 (maksymalna moc regulowana do 30 W co 1 W w wersji I wykonania, regulowna do 4 W co 0.5 W w wersji II wykonania) jest przystosowany do precyzyjnej mikrochirurgii kontaktowej. Specjalnie dobrany zestaw parametrów światła laserowego i wprawna ręka lekarza w bardzo wielu zabiegach czynią urządzenie bezkonkurencyjnym wobec klasycznych narzędzi. Jest wszechstronny, bardzo praktyczny i prosty w użyciu, wyposażony w lekkie, cienkie, bardzo elastyczne i łatwe w stosowaniu światłowody. Lekarzowi umożliwia dobrą widoczność miejsca zabiegu, przez co gwarantuje niezwykłą dokładność i bezpieczeństwo zabiegów. Główne zastosowania to: dermatologia, chirurgia plastyczna, ginekologia, urologia i laryngologia.

Na zakupy do Shan-Polu...

Przymierzając się do zakupu lasera, warto również przyjrzeć się ofercie firmy Shar-Pol. Działa ona na polskim rynku już 5 lat. Zainstalowała kilkadziesiąt systemów laserowych w szpitalach, klinikach i prywatnych gabinetach. Wszystkie oferowane urządzenia mają niezbędne certyfikaty europejskie i amerykańskie. Dla chirurgii laryngologicznej oferowane są lasery CO2, holmowe, Nd:YAG 1064 nm, Nd:YAG 532 nm, półprzewodnikowe (diodowe). Zakres ich podstawowych zastosowań to: mikrochirurgia guzów, polipów i zwężeń w krtani, plastyka podniebienia i języczka, wycinanie migdałków i wyrośli denoidalnych, usuwanie polipów i zrostów nosowych, zmniejszanie przerośniętych małżowin nosowych, chirurgia jamy ustnej, ambulatoryjna myringotomia, chirurgia ucha środkowego, terapia fotodynamiczna nowotworów. Systemy laserowe dla urologii to lasery holomowe, Nd:YAG 1064 nm oraz półprzewodnikowe (diodowe). Ich zastosowanie to litotrypsja laserowa - szybka, endoskopowa fragmentacja wszystkich typów kamieni, udrażnianie zwężeń w mo-czowodzie i cewce moczowej, wycinanie guzów pęcherza, resekcja prostaty. Dla ginekologii firma oferuje lasery CO2, Nd:YAG 1064 nm oraz lasery półprzewodnikowe (diodowe). Ich zastosowanie obejmuje dysplazje, śródnabłonkowe nowotwory szyjki macicy (CIN), usuwanie kłykcin i chirurgię laparoskopową (guczlistości, zrosty, niedrożność jajników, ciąża pozamaciczna, torbiel jajnika). Do wykorzystania w ortopedii firma oferuje laser holmowy, który pozwala na mniej inwazyjne, w porównaniu do narzędzi mechanicznych, uruchomienie stawu. Ryzyko wystąpienia wylewu krwi do stawu jest minimalne, a ból pooperacyjny i obrzęk znacznie zmniejszone. Zakres podstawowych zastosowań laserów w ortopedii obejmuje wycięcie lękotki (użycie lasera holmowego w połączeniu ze specjalnymi, małymi końcówkami Vario-Las NT umożliwia dotarcie do trudno dostępnych obszarów, np. rogu tylnego rdzenia kręgowego), zwichnięcie rzepki (laser jest używany do rozdzielenia troczka z minimalnym krwawieniem), wycięcie błony maziowej (dzięki jednoczesnej ablacji zainfekowanej błony maziowej i hemosta-tyczności laser gwarantuje uzyskanie dobrego rezultatu zabiegu), ablacja kości (laser umożliwia ablację osteofitów, kości i innych tkanek twardych bez dodatkowego drażnienia mechanicznego i wewnętrznego krwawienia), wygładzanie chrząstki (zwyrodnieniowa chrząstka jest wygładzana bezkontaktowo, z minimalnym uszkodzeniem pozostałej części stawu, używając specjalnych końcówek unika się jatrogen-nych zmian chorobowych zdrowej chrząstki), obkurczanie torebki (jako terapia w przypadku jednokierunkowego lub wielokierunkowego braku stabilności jest główną aplikacją w artroskopii ramienia), przezskórna laserowa dekompresja dysku (wraz z laserową foraminoskopią są zabiegami minimalnie inwazyjnymi, alternatywnymi dla chirurgii otwartej kręgosłupa. W przypadku wpuklenia się dysku mała część jego tkanki jest odparowywana, przez co redukuje się jego objętość i powodowany ucisk). Systemy laserowe dla chirurgii naczyniowej (Nd:YAG 1064 nm, Nd: YAG 532 nm, półprzewodnikowe - diodowe) wykorzystywane są do bez-inwazyjnego zamykania naczyń płytkich lub głębokich (do 4 mm średnicy). W gastro-enterologii (holmowe, Nd:YAG i półprzewodnikowe - diodowe) służą do en-doskopowego, paliatywnego udrażniania nowotworów przewodu pokarmowego, usuwania rozległych polipów, owrzo-dzeń, endoskopowego tamowania krwotoków, usuwania zwężeń. Systemy laserowe dla chirurgii ogólnej (CO2, holmowe, Nd:YAG, półprzewodnikowe -diodowe) polecane są do stosowania w chirurgii piersi, zakaźnych zmianach chorobowych, wycinaniu guzów łagodnych i złośliwych, chirurgii laparoskopo-wej i chirurgii klatki piersiowej. Firma Shar-Pol oferuje też systemy laserowe do leczenia starczego zwyrodnienia plamki (inteligentny system laserowy 689 nm) oraz do fotokoagulacji (laser Nd:YAG 532 nm). Urządzenia oferowane przez firmę wykorzystywane są także w dermatologii estetycznej do usuwania zmian naczyniowych i pigmentowych, fotoodmla-dzania, usuwania zbędnego owłosienia,