Chirurg Jan Wasylkowski (pierwszy z lewej) prezentuje nową metodę leczenia.

Zabieg przeprowadza zielonogórski chirurg Jan Wasylkowski z Niepublicznego Chirurgicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej. Najpierw na nodze pacjenta zaznacza flamastrem żylak. Po znieczuleniu miejscowym w okolicy kostki nacina skórę i delikatnie wyciąga fragment żyły. Wprowadza w niej cieniutką rurkę, w której znajduje się szklany światłowód z laserem. Potem przesuwa laser w żyle i impulsami świetlnymi zamyka ją od środka. Wszystko trwa zaledwie kwadrans. 10 minut po zabiegu prof. Pokora wyszedł z sali zabiegowej: - Bolały mnie jedynie włosy na nogach, gdy zakładano mi opinającą rajstopę, w której muszę chodzić przez dwa tygodnie.

Chirurg Wasylkowski od pół roku pracował na podobnych laserach za granicą . - Po zabiegu zostaje tylko malutka blizna po nakłuciu, a żyła zarasta, ulega zwłóknieniu i ślad po niej znika - opowiada - skuteczność tej metody ocenia się na 95 proc.

Na żylaki, czyli niewydolność naczyń krwionośnych, skarży się co trzecia kobieta i co czwarty mężczyzna. Dotychczas najczęściej usuwało się je pod narkozą. Po zabiegu pacjenta czekała kilkumiesięczna rekonwalescencja.

Technikę laserowego leczenia żylaków stosuje się dopiero od 2001 r. tylko w czterech ośrodkach na świecie: w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Niemczech i Polsce - właśnie w naszym mieście.
Na razie zielonogórzanie mogą leczyć żylaki laserem tylko w Klinice Prywatnej Jana Wasylkowskiego przy ul. Wyszyńskiego 99/440. Zabieg kosztuje 2,4 tys. zł.

Celem naświetlań laserowych jest dostarczenie pewnej ilości energii do obszaru zmienionego chorobowo. Można precyzyjnie określić, jakie parametry powinno mieć oddziaływanie energetyczne, aby leczyć nie szkodząc, aby przyspieszać gojenie się ran, niszczyć komórki nowotworowe.

Najczęściej stosowane w weterynarii lasery niskoenergetyczne, tzw. terapeutyczne, doskonale sprawdzają się w biostymulacji laserowej, a lasery dużej mocy - w zabiegach chirurgicznych. Właśnie lasery medyczne są specjalnością Centrum Techniki Laserowej (CTL).

W terapii laserowej stosuje się różne techniki naświetlania. Można dozować energię świetlną bezkontaktowo, podobnie jak w wypadku oświetlania latarką, lub kontaktowo, dociskając sondę lasera do chorego miejsca. Należy pamiętać, aby wiązkę światła wprowadzać prostopadle, niewielkie odchylenia wiążą się bowiem ze stratami energii. W wypadku chorób układu moczowo-płciowego "tabletki laserowego światła" są aplikowane przez powłoki brzuszne lub doodbytniczo i dopochwowo. Nowa jakość terapeutyczna urządzeń laserowych zapewnia jednoczesne leczenie różnych jednostek chorobowych. Można się spodziewać następujących efektów: przeciwbólowego, przeciwzapalnego, wzrostu efektywności odżywiania komórek uszkodzonej tkanki, przyspieszenia regeneracji naczyń krwionośnych, pobudzenia wzrostu i regeneracji komórek nerwowych.

Aby jednak osiągnąć te efekty, trzeba zdobyć zaufanie zwierzęcia. Nie zawsze jest wskazane stosowanie znieczulenia lub narkozy, a przecież "pacjenta" trzeba unieruchomić. Pierwsze zabiegi mogą wywoływać lęk, a niekiedy ból. Zwierzęciu poddawanemu laseroterapii należy więc ZAPEWNIĆ KOMFORT psychiczny. Wyobraźmy sobie np. konia, zwierzę wrażliwe, płochliwe, tolerujące tylko swego właściciela. Jak uniknąć jego agresji w czasie zabiegu? Z tym problemem musi sobie radzić każdy weterynarz stosujący inwazyjne metody leczenia. Laser znacznie to ułatwia. Można bowiem tak dopasować długość kabla łączącego sondę ze sterownikiem, aby uzyskać dostęp do zwierzęcia z każdej strony i przeprowadzić zabieg bez konieczności zabezpieczania sterownika, zapewniając wygodę i zwierzęciu, i lekarzowi.
Konie (nie tylko sportowe) często ulegają kontuzjom i zapaleniom ścięgna zgina-cza, ścięgna wieszadła oraz urazom pęcin. Naświetlanie obolałych miejsc laserem terapeutycznym powoduje ustąpienie obrzęków, łagodzi bóle występujące podczas podnoszenia kopyt czy zginania kończyn. Dzięki metodzie laseroterapii, w której naświetla się punkty spustowe bólu, obserwowane objawy ustępują i zwierzęta mogą się swobodnie poruszać. Centrum Techniki Laserowej poleca do tego typu zabiegów laser terapeutyczny dwusondowy Model CTL-1106MX (sonda jednodiodowa i wie-lodiodowa, tzw. sonda prysznicowa), przyjazne dla zwierzęcia.
Częste dolegliwości krów mlecznych -zapalenie sutka i zaburzenia rozrodcze -łatwo leczyć metodą akupunktury za pomocą lasera o niskiej mocy. Dotąd stosowano antybiotyki lub środki przectwbak-teryjne, ale tradycyjne metody leczenia niepłodności utrudniały pracę hodowcom i obniżały mleczność krów. Akupunktura laserowa wspomaga naturalną zdolność organizmu do obrony przed infekcjami i zaburzeniami. Jest skuteczna w leczeniu torbieli pęcherzykowych, torbieli ciałka żółtego, nadmiernego jajeczkowania czy zapalenia śluzówki macicy. Może być skuteczna także w leczeniu ropniaka macicy oraz zapalenia gruczołu sutkowego i zatrzymania łożyska. W tym przypadku doskonale się sprawdza laser niskoener-getyczny oferowany przez CTL, Model CTL-1202. Obsługa tego urządzenia jest prosta, a dzięki specjalistycznym aplikato-rom możliwe jest efektywne naświetlanie trudno dostępnych miejsc.

LASEROTERAPIA znalazła także zastosowanie w weterynarii klinicznej do leczenia schorzeń układu trawiennego (łącznie z nieżytem żołądka i jelit, atonią przedżołądka, zaparciem z kolką) oraz do leczenia schorzeń reumatycznych i zmięknienia kości. Dzięki naświetlaniom można usunąć drgawki żołądka i zwiększyć wydzielanie śliny przez zwierzęta. Przy okazji leczenia tych chorób lasero-terapia wpływa na inne układy, np. wzmacnia aktywność serca i obniża poziom hemoglobiny.
Lasery chirurgiczne CO2, np. Model CTL-1401, są wykorzystywane w takich zabiegach, jak: usuwanie czerniaków, bliznowców, likwidowanie zmian rakotwórczych przez odparowanie uszkodzonych komórek, leczenie naczyniaków chfonnych i zwykłych, usuwanie brodawek.
Skłonni jesteśmy sądzić, że zwierzęta mają zdrowe zęby". Nic podobnego! Na schorzenia stomatologiczne cierpi bydło, a także konie, psy, koty. Laser jest wykorzystywany do leczenia chorób błony śluzowej dziąseł, usuwania nadmiernych zrogowaceń i torbieli, do leczenia paradontozy i zapalenia ślinianek, a przede wszystkim do zahamowania krwawienia po ekstrakcji zębów.

Laryngologia jak najbardziej! Ze względu na budowę przewodów słuchowych i małżowiny zwłaszcza niektóre małe zwierzęta są narażone na częste i bolesne schorzenia. Dzięki terapii laserowej możliwe jest szybkie i bezbolesne wyleczenie małych czworonogów. Znakomite EFEKTY TERAPEUTYCZNE są osiągane w zaburzeniach neurologicznych i stanach bólowych kręgosłupa u psów i kotów. Oczywiście nie tylko te zwierzęta mają problemy np. z zapaleniem nerwów obwodowych kręgów szyi, paraliżem lędźwiowym, zwichnięciem łopatki czy zapaleniem stawów, ścięgien, kaletek maziowych i pochewek stawowych. Laseroterapia jest także stosowana w leczeniu chorób zakaźnych, takich jak: wirusowe zapalenie rdzenia kręgowego, wirusowe zapalenie krtani i tchawicy psów oraz kotów czy zapalenie zatok nosowych. Obserwuje się również efekt zwiększonej odporności zwierząt podczas i po naświetlaniu.

Rzadko zdajemy sobie sprawę, jak częstym źródłem chorób u zwierząt hodowlanych są zakażenia bakteryjne i wirusowe, których nie da się uniknąć nawet w najlepiej prowadzonej hodowli. Trudno przecież "przekonać" zwierzę do przestrzegania higieny. Dlatego u małych ssących świń i jagniąt często występują np. biegunki wywołane przez bakterię Escherichia coli. Cielęta zaatakowane tą bakterią po serii naświetleń laserem mogą być wyleczone w 100%. U owiec natomiast po 12 godzinach naświetleń zaobserwowano podwyższony poziom krwinek czerwonych, WBC, limfocytów T i B oraz gammaglobuliny. Wyższy niż zwykle poziom przeciwciał i przedłużony czas życia wykazują kurczęta, którym naświetlano gruczoł Hardeiana po zastosowaniu szczepień ochronnych. Podobna terapia znalazła zastosowanie również w ostrych stanach ropnych u koni.
W jej wyniku zmniejszają się obrzęki ropne ran i ilość wydzielanej ropy, następuje szybszy przyrost tkanki ziarnistej. Zwykle po trzech lub czterech zabiegach zwierzę przestaje kuleć, ustępuje ból i obniża się temperatura ciała.
Technika laserowa bardzo często jest stosowana w okulistyce weterynaryjnej do leczenia np. zapalenia rogówki u królików, jej zalety to: znaczne skrócenie czasu trwania choroby oraz wzrost poziomu hemoglobiny, WBC, RBC i limfocytów.
Właściciele psów i kotów wiedzą najlepiej, jak często zwierzęta te przechodzą choroby skórne. Przyczynami są infekcje, niewłaściwa dieta, alergie i niekorzystny wpływ środowiska. Jak im pomóc? Smarujemy maściami, karmimy pigułkami. Leczenie chorób skóry jest długotrwałe, pracochłonne i kosztowne. A efekt? Jedynie krótsze lub dłuższe okresy reemisji (przerwy między kolejnymi nawrotami choroby). Czas potrzebny do przywrócenia prawidłowego stanu skóry, szczególnie w przypadkach, gdy dochodzi do wyłysienia, jest uwarunkowany metabolizmem skóry i okrywy włosowej. Właściciel często nie potrafij tego zrozumieć i domaga się szybkich rezultatów. W wielu wypadkach procesy naprawcze przebiegają bardzo wolno lub; wyniki po zastosowaniu klasycznych metod są znikome.Działanie promieniowania laserowego* stymuluje życiowe procesy wewnątrzkomórkowe, pobudza też fibroplasty do produkcji kolagenu. Procesy te odgrywają istotną rolę w gojeniu się ran,dleżyn wielu innych schorzeń skóry. Jeśli chcemy, aby sierść psów była zdrowa i bujna, doskonałe wyniki uzyskuje się np. naświetlając ich skórę promieniowaniem laserowym. Oczywiście każdy przypadek chorobowy wymaga odrębnej analizy, doboru typu lasera i odpowiednich parametrów (mocy, częstotliwości, czasu trwania, zabiegu). Rany skóry naświetla się metodą bez kontaktową, a w przypadku świądu i zapalenia zewnętrznego przewodu słuchowego stosuje się metodę kontaktową.

RATUJĄC PRZYJACIELA, często nie liczymy się z kosztami. Pytanie? o cenę terapii i sprzętu laserowego zadają oczywiście hodowcy i właściciele kliniki weterynaryjnych. Często się słyszy: może i to i dobre metody, ale drogie. Nic podobnego! Terapia laserowa jest tania (koszty obsługi i niewielkie ilości zużytej energii), a jeżeli sprzęt kosztuje np. 3 tys. zł i po latach działania przywróci zdrowie 3 tys. zwierząt, cóż to za koszty wobec zysków. Laser jest narzędziem "długowiecznym". W ciągu 10 lat można nim swobodnie naświetlić nawet 100 tys. zwierząt hodowlanych! Zysk wprost trudno przecenić! W ciągu 11 i lat działania CTL w Polsce uruchomiono' ok. 100 ośrodków weterynaryjnych stosujących lasero terapie. I nikt tej decyzji nie żałuje. Terapia jest popularna zwłaszcza w wypadku zwierząt, których wyhodowanie lub tresura wymagają ogromnych kosztów. Są to m.in. psy policyjne, konie wyścigowe itp. Zwierzęta te ciężko pracują i bezustannie; są narażone na kontuzje. Konie, niegdyś po urazach nóg skazywane na rzeźnię lub w najlepszym wypadku "emeryturę", dziś dzięki laserom wracają na tor. Warto o tym i pomyśleć. Nocą wigilijną nasłuchiwaliśmy, czy nasi, ulubieńcy mają nam coś do przekazania, i Wiele z nich, gdyby mogło, po prostu powiedziałoby: "boli", a co bardziej świadome poprosiłyby: "włącz laser!"

Jerzy Robert

Wstęp

Witamina K (filochinon) to naturalna lub syntetyczna pochodna 1,4-naftochinonu. Jest rozpuszczalna w tłuszczach, odporna na działanie temperatury i utlenianie, wrażliwa na światło (zwłaszcza na promieniowanie ultrafioletowe).
Wyróżnia się dwa podstawowe jej typy: witaminę Kl, występującą naturalnie w pokarmach, przede wszystkim w warzywach zielonych, oraz witaminę K2, syntetyzowaną przez bakterie jelitowe. Minimalne dzienne zapotrzebowanie na tę witaminę wynosi 50-70 mcg.

Ryc 1 Dwa przypadki zmian po oparzeniu laserem.

Ryc 2 Kliniczny obraz zmian po 7, 14 i 21 dniach stosowania Auńdermu. Pierwsza zmiana była leczona preparatem Auriderm Corps, druga - Auriderm K2 Gel, trzecia to zmiana kontrolna.

Wyniki

Zmiany, na które aplikowano Auriderm Corps, w porównaniu ze zmianami kontrolnymi wykazały istotny wzrost indeksu rumienią po 7 dniach stosowania z 4,60% do 5,64%. Po 14 dniach terapii indeks rumienią zmniejszył się o 0,06% w porównaniu z wartościami wyjściowymi, a po 3 tygodniach zmalał o 1,23%. Po 3 tygodniach erythema index dla zmian kontrolnych wynosił 6,63% (ryc. 3).
Dla zmian, na które stosowano Auriderm K2 Gel, indeks rumienią wzrósł po 7 dniach o 4,45%, a po 2 tygodniach o 1,03% w porównaniu z wartościami wyjściowymi. Po 3 tygodniach indeks rumienią zmalał o 0,43 (ryc. 4).
Można więc stwierdzić, że Auriderm Corps i Auriderm K2 Gel są skuteczne w zmniejszaniu odczynu rumieniowego wywołanego terapią laserową (ryc. 2).

Omówienie

Witamina K jest niezbędnym koenzymem w wątrobowej biosyntezie protrombiny (czynnik II), pro-konwertyny (czynnik VII), składnika tromboplastyny osoczowej (czynnik IX) oraz w czynniku Stuarta (X) - biorących udział w kaskadzie krzepnięcia krwi.

Ryc. 3 Indeks rumienią: porównanie zmian leczonych preparatem Auriderm Corps ze zmianami kontrolnymi (bez terapii).	Ryc. 4 Indeks rumienią: porównanie zmian leczonych preparatem Auriderm K2 Gel ze zmianami kontrolnymi.

Dotychczas leki zawierające witaminę K stosowane były w medycynie estetycznej w celu uniknięcia powstawania krwiaków. Witamina ta wzmacnia ścianę naczyniową, powodując zmniejszenie uszkodzenia kapilarów [1]. Obecnie lasery stosowane są w celu leczenia licznych zmian skórnych, takich jak przebarwienia bądź zmiany naczyniowe. Promień lasera, przechodząc przez naskórek i naczynia krwionośne, powoduje uszkodzenie mikrokrążenia. Z pewnością rumień polaserowy jest głównym objawem niepożądanym, mogą również wystąpić czerwonosinawe przebarwienia, którym towarzyszy obrzęk. Zmiany te powodują często uczucie swędzenia i pieczenia. Konieczne jest więc użycie miejscowo działających środków łagodzących. Miejscowo stosowana witamina K ma działanie przeciwrumieniowe [1-3], ponadto łagodzi uczucie pieczenia oraz świądu.

Wnioski

Auriderm Corps i Auriderm K2 Gel to preparaty zawierające witaminę K do stosowania miejscowego, które używane są z powodzeniem w leczeniu niepożądanych skutków terapii laserowej, wykazując skuteczność witaminy K w okresie po-zabiegowym.
Niniejsze badanie wykazało, że Auriderm Corps i Auriderm K2 Gel mogą zmniejszać zmiany rumieniowe, przyczyniając się do szybszego powrotu pacjenta do normalnego trybu życia i pracy.

Piśmiennictwo

1. Elson M.L.: Topical phytonadione (vitamin Kl) in the treat- ment of actinic and traumatic purpura. Cosmetic Derma- tology, 1995, 8(12), 25-27.
2. Lou W.W., Ouintana A.T., Geronemus R.G. i in.: Effects of topical vitamin K and retinal on laser induced purpura on nonlesional skin. Dermatol. Surg., 1999, 25, 942-944. 3. Rojas A.l. i in.:. A study of vitamin K cream versus placebo in the treatment of cutaneous discolaration after treatment with the tunable dye laser. Boston University Medical Cen-ter, Dpt. of Dermatology, Boston, MA.

Niewiele danych w dostępnym piśmiennictwie, dotyczących występowania guza Abrikosowa w jamie ustnej, skłoniło nas do przedstawienia opisanego niżej przypadku.

Opis przypadku

Pacjentka SA., lat 49 (nr karty ambulatoryjnej 34608/02), została skierowana do Zakładu Chirurgii Stomatologicznej UM w Lodzi z powodu guza zlokalizowanego na przednio-bocznej powierzchni języka po stronie lewej. Guz o wielkości 1,5 cm, konsystencji elastyczno-twardej, ruchomy w stosunku do podłoża, odgraniczony, wrastający w podłoże. Podczas badania palpacyjnego niebolesny. Z wywiadu wynikało, że guz pojawił się ok. 6 lat temu, nie powodował dolegliwości bólowych. Chora zgłaszała się wcześniej do lekarzy stomatologów, którzy podejrzewali raka i odradzali pacjentce poddanie się zabiegowi chirurgicznemu. Na grzbietowej powierzchni języka, po stronie lewej stwierdzono natomiast włókniak o średnicy ok. 0,5 cm.

W dniu przyjęcia stan ogólny chorej dobry. Ciepłota ciała prawidłowa, tętno 86/min, ciśnienie tętnicze krwi wynosiło 140/85 mm Hg. Miejscowo nie stwierdzono odchyleń od stanu prawidłowego. Ruchomość języka prawidłowa. Węzły chłonne podżuchwowe i szyjne przy badaniu palpacyjnym nie były wyczuwalne.

Chora nie wyraziła zgody na jedno-czasowe leczenie obu guzów. W znieczuleniu miejscowym 2% lignokainą guz usunięto cięciem okalającym, z pozostawieniem marginesu tkanek zdrowych po stronie lewej. Ranę zeszyto warstwowo (ryc. 1).

Ryc. 1. Zeszycie rany po wycięciu GCM.	Ryc. 2. Wygląd rany pooperacyjnej po zdjęciu szwów.

Materiał przesłano do badania histopatologicznego. Po 7 dniach zdjęto szwy. Rana zagoiła się prawidłowo (ryc. 2). Wynik badania histopatologicznego nr5967z 15.07.2002 r. potwierdził rozpoznanie wstępne: myoblastoma granulocellułare. Excisio completa.

W dniu 6.11.2002 r. pacjentka zgłosiła się ponownie do naszego Zakładu z powodu włókniaka na grzbietowej powierzchni języka, po stronie lewej (ryc. 3) celem wykonania zabiegu chirurgicznego. Chora zdecydowała się na zastosowanie techniki laserowej. W znieczuleniu miejscowym 2% lignokainą w żelu dokonano waporyzacji włókniaka z użyciem lasera CO2 o mocy 6 W, w opcji pracy ciągłej (ryc. 4).

Ryc. 3. Na powierzchni grzbietowej języka widoczny włókniak.	Ryc. 4. Stan po waporyzacji włókniaka.

Materiał przesłano do badania histopatologicznego. Ranę pooperacyjną pozostawiono do wygojenia bez zakładania szwów. Otrzymany wynik badania histopatologicznego nr 1041 z 12.11. 2002 r. zawierał rozpoznanie: fibroma. Omówienie Guz Abrikosowa (granulocellułare myoblastoma, GCM) został opisany przez Webera w 1854 r., a następnie przez Abrikosowa w roku 1926 r. i został uznany za oddzielną jednostkę chorobową. Jak wynika z piśmiennictwa , opisano ponad 500 przypadków guza Abrikosowa. Lokalizacja dotyczyła tchawicy, gardła, przełyku, powiek, pochwy, oskrzeli.

GCM może występować także pod skórą lub błoną śluzową w postaci mnogich stwardnień, ograniczonych, płaskich lub słabo przesuwalnych. Taką jego postać u 3 chorych opisuje Barafi, natomiast Bemstein omówił występowanie guza Abrikosowa w skórze brody u 48-letniej kobiety w formie licznych skupisk.

Deshpande jest zdania, że GCM jest rzadko występującym guzem zębopochodnym. Stanowi on 1% wszystkich guzów szczęki i żuchwy. Autorzy ci przedstawiają przypadki 2 chorych w wieku 50 i 58 lat, u których guzy były zlokalizowane w okoliq' zębów trzonowych w żuchwie i przed-trzonowych w szczęce. Kapłan natomiast opisuje przypadek 53-- letniego pacjenta z guzem Abrikosowa zlokalizowanym na podniebieniu twardym. Rabaczyński przedstawiaja 2 przypadki noworodków, u których po urodzeniu stwierdzono GCM na wyrostku zębodołowym szczęki i żuchwy. Dzieci operowano w 12. godzinie życia. Przebieg pooperacyjny był bez powikłań.

Aparicio uważaja, że najczęstszym miejscem występowania guza Abrikosowa - 70% przypadków -jest jednak jama ustna, a szczególnie język. Podobnego zdania są Tavassoli.

Autorzy opisują przypadek 22-letniej chorej, u której GCM był zlokalizowany na języku. Także Hattowska przedstawiaja przypadek mężczyzny w wieku 34 lat z tego rodzaju guzem na języku.

Podzielamy zdanie tych autorów, gdyż przedstawiony przez nas przypadek również dotyczył języka.

Bernstein na podstawie obserwacji klinicznych pacjentów leczonych w Uniwersytecie Dentystycznym i Medycznym w Bostonie stwierdzają, iż guz GCM występuje szczególnie w wieku 30-50 lat, częściej u mężczyzn niż kobiet. Opisany przez nas przypadek dotyczył kobiety w wieku 49 lat. Zdaniem wielu autorów GCM rośnie wolno i nieboleśnie. Wielkość średnicy guza wynosi od 0,5 do 2 cm. Tu przedstawionej chorej wielkość guza wynosiła 1,5 cm. Rósł on wolno, w ciągu 6 lat i nie powodował dolegliwości bólowych.